Yön Tayini

Yön bulmak gidilmek istenen herhangi bir yeri yada bulunmak istenen bir ortamın tespit edilmesinde kullanılır. Yön bulmak için farklı metodlar kullanılır. Pusula kullanımı,gökyüzünün parlak olduğu bir gecede bazı takım yıldızlarından faydalanma vb. gibi. Ama tüm bu imkanlar yoksa yön bulmak için çevrede var olan bazı bileşenler kullanılarakta yön bulma işlemi gerçekleştirilebilir.

Dünya üzerinde bulunduğumuz yeri harita ve aletler kullanarak belirliyebiliriz.Bulunduğumuz noktadan diğer bir noktaya giderken, yürüdüğümüz yönü rota olarak adlandırırız.İki nokta arasında birçok engeller,tepeler,ormanlar,göller ve nehirler yer alabilir.Önemli olan bir yerden diğerine giderken, saydığımız bu engelleri aşarken rota dediğimiz yönümüzü kaybetmememizdir.Yapılan araştırmalarda bir kişi bilmediği bir arazide hareket ediyorsa bir müddet sonra yön duygusunu kaybettiği görülmektedir.Yürüyüş sırasında, yaşamlarında sağ ayağını kullanan insanların kuvvetli olan bu ayakları ile sola göre daha uzun adım attıkları görülmektedir.Bu nedenle düz bir doğru üzerinde yürüdüklerini zanneden kişilerin rotalarından sola doğru saptıkları ve zaman içinde sola doğru çok geniş bir yay çizdikleri görülmektedir.Sonuçta umdukları yere ulaşamadıkları gibi nerede olduklarını bilememektedirler.Son yıllarda ülkemizde doğada etkinlik gösteren kişilerin sayısı artmıştır.Bu sayı artışı beraberinde kazaları ve kaybolma olaylarını getirmektedir.Yön saptama çok kesin ve net bir hadisedir.Doğada yürüyen bir kişi net olarak nerede olduğunu bilmeli veya kaybolduğunu kabul etmelidir.

Pusula ve şimdi öğreneceğimiz yöntemlerle yeryüzeyinde ancak yön saptaması yapılabilir. Yani ancak istenen rotada yürümek mümkün olabilir.Yeryüzü üzerinde nerede olduğumuz sorusunun cevabı farklı aletler gerektirir.Bu aletlerden elde ettiğimiz sonuç ile enlem ve boylamımızı derece,dakika ve saniye cinsinden öğrenebiliriz.Bu bilgi ancak bir haritaya aktarıldıktan sonra o anki haritadaki yerimizi bilebiliriz.
Sonuç olarak doğada yönümüzü belirlemeden önce kabaca nerede olduğumuzu bilmek zorundayız.Ancak bundan sonra nereye gideceğimizi düşünüp sonra yönümüzümü saptamalıyız.

Bu bulgu sağ ve sol farkının evrensel ve doğal olduğu görüşüyle pek örtüşmemekte. Yetişkinler bile zaman zaman sağı ve solu karıştırabiliyorlar. Sağ-sol hatası özellikle de askerlikte göze çarpar. Kimi insanlar ise yönlerini karıştırmamak için sağ elim sarımsak, sol elim soğan tekerlemesini hatırlarlar.

Dünyamız üzerinde yön tayiniyle ilgili üç bağlantı sistemi var:

Birincisi, öznel, yani kendi bedenimize göre olan sağ-sol farkıdır. Bu yön tayini, neredeyse tüm insanlar tarafından kullanılmakta.

İkincisi Guugu Yimithirr dilinde olduğu gibi pusula yönüne göre yer tayinidir. Dillerin yaklaşık %30’unda bu yön belirleme sistemi kullanılır.

Üçüncüsü ise nesne merkezli yön tayinidir. Orta Amerika’daki Belize bölgesindeki Mopanlar (bir Maya halkı) örneğin ‘Çatal, bıçağın keskin tarafında duruyor’ derler.

Binaların yapımı ise önü genellikle kuzey-güney şeklindedir.Yani binaların ya önü kuzeye arkası güneye bakacak şekilde yapılır yada önü güneye arkası kuzeye bakacak şekilde yapılır.Yön tayininde binaların bu özelliklerinden de faydalanılır.