Sivil Toplum Kuruluşlarının Amaçları

Sivil toplum kuruluşları, resmi kurumlar dışında ve bunlardan bağımsız olarak çalışan, politik, sosyal, kültürel, hukuki ve çevresel amaçları doğrultusunda lobi çalışmaları, ikna ve eylemlerle çalışan, üyelerini ve çalışanlarını gönüllülük usulüyle alan, kâr amacı gütmeyen ve gelirlerini bağışlar ve/veya üyelik ödemeleri ile sağlayan kuruluşlardır.

Sivil Toplum Kuruluşları

Sivil Toplum Kuruluşları Tarihçesi

Uluslararası STK’ların tarihi 19. yüzyılın ortalarına kadar uzanmaktadır. Köleliğe karşı ve kadın haklarının kazanılması konularında çok önemli roller oynayan STK’ların etkinlikleri Dünya Silahsızlanma Konferansında en üst düzeye ulaşmıştır. Ancak bugünkü manası ile “Sivil Toplum Kuruluşu” kavramı ilk defa 1945 yılında Birleşmiş Milletler teşkilatının kuruluşu sırasında, kuruluş beyannamesinin 10. Bölümününün 71. Maddesinde devlet ve üye ülkelere ait olmayan kuruluşların danışmanlık rolü ile ilgili tanımlamada kullanılmıştır. Sivil Toplum Kuruluşlarının sürdürülebilir kalkınma alanındaki hayati rolleri ilk defa Birleşmiş Milletlerin STK’lar ile BM arasında sıkı danışmanlık ilişkilerinin düzenlendiği 21. ajandasının 27. Başlığında dile getirilmiştir.

Sivil toplum kuruluşları oda, sendika, vakıf ve dernek adı altında faaliyet gösterir. Vakıf dernekler topluma yararlı bir hizmet geliştirmek için kurulmuş yasal topluluklardır. Sivil Toplum Kuruluşları, herhangi bir devlet organından bağımsız bir şekilde özel kişilerin girişimiyle kanuni olarak kurulmuş her türlü organizasyon için kullanılan genel bir terimdir. STK’ların tamamen veya kısmen devlet organları tarafından desteklendiği durumlarda bile STK bünyesinde herhangi bir devlet yetkilisi bulunmadıkça kurumun STK olma özelliğinin devam ettiği kabul edilir.

Küresel Örgütler

20. yüzyıl boyunca, küreselleşme STK’ların önemini artırmıştır. Çoğu sorunların ülkelerin kendi içinde çözülmesi imkansızdır. Uluslararası antlaşmalar ve Dünya Ticaret Örgütü gibi Uluslararası Örgütler finansal alandaki büyük aktörlerin çıkarlarına odaklı olarak algılanmaktadırlar. Bu alandaki dengesizliği gidermek için STK’lar insani konular, kalkınma yardımları ve sürdürülebilir kalkınma alanlarında gelişim göstermişlerdir. Buna bir örnek olarak Dünya Ekonomik Forumuna rakip bir toplantı olarak heryıl düzenlenen Dünya Sosyal Forumunun heryıl Ocak ayında Dünya Ekonomik Forumunun düzenlendiği Davos’ta düzenlenmesi belirtilebilir. 5. Dünya Sosyal Forumu Ocak 2005 tarihinde 1.000’den fazla uluslararası STK temsilcisinin katılımı ile toplanmıştır.

Bazı Sivil Toplum Kuruluşlarının Görevleri

Ülkemizde Yüzlerce Sivil toplum kuruluşu, dernekler ce vakıflar bulunmaktadır, Bunların içerisinde en çok bilinen kuruluşlarından bazılarının isimleri ve görevleri şu şekildedir.

Tema: Ülkemizde doğal varlıkların ve çevre sağlığının korunması, erozyonla mücadele, toprak örtüsü ve toprağın korunması ve ağaçlandırmanın önemi hakkında kamuoyunu eğitmek ve bilinçlendirmek.

Akut: Temel görevi, dağ ve diğer doğa kazalarında, doğal afetlerde, yetkili ve imkanı dahilinde tüm koşullarda, zor durumda kalmış, yardıma ihtiyacı olan, yardım talep eden herkesin yardımına koşmaktır.

Kızılay : Doğa olaylarında zarar görenlere çadır, battaniye, giysi ve yiyecek yardımları yapar. Bunun için önceden bu maddeleri depo eder. Yoksul, kimsesiz ve düşkünler için aşevleri açar. Sağlık merkezleri kurar. Kurduğu kan bankası ile halkın yaptığı kan bağışlarını kabul eder, gereksinme duyanlara bu kanları verir.

Yeşilay : Sigara, içki ve uyuşturucu maddeler sağlığımızı olduğu gibi, aile ve toplum hayatımızı bozarak büyük zararlar verir. Yeşilay Derneği bu zararlı alışkanlıklardan kurtulmayı ve yakalanmamayı sağlamak amacıyla 5 mart 1920 tarihinde kurulmuştur.

LÖSEV: lösemili ve kan hastası çocukların, sağlık ve eğitim başta olmak üzere her türlü ihtiyaçlarının sağlanmasına yardımcı olmak, bunun yanısıra, kalıtsal ve edinsel kan hastalıkları konusunda ulusal düzeyde tedavi, eğitim ve araştırma kurumları kurmak ve işletmektir.

TEV : Türk Eğitim Vakfının Temel amacı yetenekli fakat maddi olanaklardan yoksun çocukların ve gençlerin eğitim ve öğrenimlerini sağlamak için yardım etmek, ülkemize ve insanlığa katkılar yapacak öncü gençleri ve onların yetişecekleri eğitim sistemini desteklemek.

ÇYDD: Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği : Atatürk ilke ve devrimlerini korumak, geliştirmek, çağdaş eğitim yoluyla çağdaş insan ve çağdaş topluma ulaşmak amacını güden Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği, ülkenin “çağdaş uygarlık düzeyinin üzerine çıkması” ülküsü için bilgi, beceri ve deneyim birikimiyle, gönüllü çalışan bir sivil toplum örgütüdür

Kamu iş : üyelerinin mevzuat ve toplu iş sözleşmelerinden doğan hak ve menfaatlerini korumak, üyelerinin işyerlerinde iş ve çalışma şartlarını memleket ekonomisine, mevzuata ve üyelerin menfaatlerine uygun olarak verimliliği arttıracak şekilde düzenleyici tedbirler alınmasını ve geliştirilmesini sağlamak, üyeleri adına toplu iş sözleşmesi akdetmek, ana hatları ile mevzuat yönünden tatbikat beraberliğini sağlamak, işverenler ile işçiler, işçi teşekkülleri arasında iyi münasebetler ve karşılıklı işbirliği kurulmasını teşvik, devamını temin ve üyelerini mevzuat dairesinde temsil etmektir.

TOBB :  Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Odalar ve borsalar arasında birlik ve dayanışmayı sağlamak, ticaret ve sanayinin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, üyelerinin mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, üyelerin birbirleriyle ve halkla olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplinini ve ahlakı korumaktır.

TSK Mehmetcik Vakfı: Türk Silahlı Kuvvetleri Mehmetçik Vakfı, ülkemizin ve milletimizin güvenliği için canlarını hiçe sayarak görev yapan erbaş ve erlerimizden şehit olan veya herhangi bir nedenle hayatını kaybedenlerin bakmakla yükümlü oldukları yakınları ile gazi ve engelli Mehmetçiklere sosyal ve ekonomik destek sağlamak amacıyla 17 Mayıs 1982 tarihinde kurulmuştur.

Türkiye Diyanet vakfı: İslâm dininin gerçek hüviyeti ile tanıtılmasında, toplumun din konusunda aydınlatılmasında Diyanet İşleri Başkanlığı’na yardımcı ve destek olmak, gereken yerlerde cami yapıp donatmak, fakir hastalar için tedavi kurumları açıp işletmek, zekat, fitre gibi Müslüman vatandaşlarımız tarafından yapılacak yardımları şartlarına uygun olarak toplumdaki ihtiyaç sahiplerine intikal ettirerek sosyal yardım ve hizmeti geliştirmektir.

Türkiye’deki Sivil Toplum Kuruluşları

Türkiye’deki Vakıflar

Vakıf statüsünde kurulmuş sivil toplum kuruluşları

Ankara Losemili Cocuklar Vakfı (LÖSEV)
Beyaz Nokta Gelişim Vakfı
Bilim ve Sanat Vakfı (BİSAV)
Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL)
Çocuk Vakfı
Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı (GYV)
Geleceğimizin Çocukları Vakfı (GCV)
ICEP Uluslararası Kültürel Değişim Programları Burs Vakfı
İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV)
İlköğretim Okullarına Yardım Vakfı (İLKYAR)
İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV)
Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV)
Kafkas Vakfı
Nesin Vakfı
Nezih Danyal Karikatür Vakfı
Osmanlı Araştırmaları Vakfı
Reklamcılık Vakfı
Sağlık Vakfı
Sağlık ve Sosyal Yardım Vakfı (SSYV)
Sigarayla Savaşanlar Vakfı
Sosyal Demokrasi Vakfı (SODEV)
Su Vakfı
Tarih Vakfı
TEMA Türkiye Erozyonla Mücadele Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı
Temiz Enerji Vakfı (TEMEV)
Toplum Gönüllüleri Vakfı (TOG)
TSK Mehmetçik Vakfı
Turkiye İnsan Hakları Vakfı
Türk Demokrasi Vakfı
Türk Dış Ticaret Vakfı (TDV)
Türk Eğitim Vakfı (TEV)
Türk Kalp Vakfı
Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Vakfı (TKBBV)
Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı
Türk Tanıtma Vakfı (TÜTAV)
Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı (TAPV)
Türkiye Bilişim Vakfı (TBV)
Türkiye Can Çocuklar Eğitim Koruma ve Yaşam Vakfı (CANEV)
Türkiye Diyanet Vakfı
Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı (TEGV)
Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV)
Türkiye Gaziler Kültür ve Dayanışma Vakfı
Türkiye Gönüllü Teşekküller Vakfı (TGTV)
Türkiye Infertilite Vakfı (TİVAK)
Türkiye Milli Kültür Vakfı (TMKV)
Türkiye Teknik Elemanlar Vakfı (TUTEV)
Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV)
Türkiye Zeka Vakfı (TZV)
Ulusal Politika Araştırmaları Vakfı (UPAV)
UM:AG Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı
Umut Vakfı
Vakıflar Genel Müdürlüğü
Vehbi Koç Vakfı
WWF-Türkiye Doğal Hayatı Koruma Vakfı
Yüksek Öğrenimde Rehberliği Tanıtma ve Rehber Yetiştirme Vakfı

Türkiye’deki Dernekler

Dernek statüsünde kurulmuş sivil toplum kuruluşları.

bullet AIDS Savaşım Derneği
bullet AKUT Arama Kurtarma Derneği
bullet Atatürkçü Düşünce Derneği (ADD)
bullet Bilişim Sektörü Derneği (TÜBİDER)
bullet Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD)
bullet Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD)
bullet Deniz Feneri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği
bullet Gümrük Müfettişleri Derneği
bullet Hasta ve Hasta Yakını Hakları Derneği (HAYAD)
bullet İktisadî Girişim ve İş Ahlâkı Derneği (İGİAD)
bullet İnsan Hakları Derneği
bullet İş Hayatı Dayanışma Derneği (İŞHAD)
bullet Linux Kullanıcıları Derneği
bullet Mahalli İdareler Derneği
bullet Otomotiv Sanayi Derneği (OSD)
bullet Özel Dedektifler Derneği
bullet Reklam Yaratıcıları Derneği (RYD)
bullet Reklamcılar Derneği
bullet Tüm Tüketicileri Koruma Derneği (TTKD)
bullet Türk Arşivciler Derneği
bullet Türk Dış Ticaret Derneği
bullet Türk Farmakoloji Derneği (TFD)
bullet Türk Hemşireler Derneği (THD)
bullet Türk Kardiyoloji Derneği
bullet Türk Psikologlar Derneği
bullet Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği (PDR)
bullet Türk Radyoloji Derneği
bullet Türk Serbest Mimarlar Derneği
bullet Türk Sosyal Bilimler Derneği
bullet Türk Toraks Derneği
bullet Türkiye Acil Tıp Derneği
bullet Türkiye Aile Planlaması Derneği
bullet Türkiye Bilişim Derneği (TBD)
bullet Türkiye Diyetisyenler Derneği
bullet Türkiye Faal Futbol Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği
bullet Türkiye Kızılay Derneği
bullet Türkiye Muhasebe Uzmanları Derneği (TMUD)
bullet Türkiye Psikiyatri Derneği
bullet Türkiye Tabiatını Koruma Derneği (TTKD)
bullet Türkiye Turizm Yatırımcıları Derneği (TYD)
bullet Ulusal Franchising Derneği (UFRAD)
bullet Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND)
bullet Vergi Denetmenleri Derneği
bullet Veteriner Sağlık Teknisyenleri Derneği
bullet Yazılım Sanayicileri Derneği (YASAD)

Türkiye’deki Sendikalar

İşçi Sendikalar, İşveren Sendikaları, İşçi Federasyonları, İşveren Federasyonları, TÜRK-İŞ, DİSK, TİSK, HAK-İŞ, KAMU-SEN, KESK… gibi kuruluşlardır.

bullet BASS-SEN Banka ve Sigorta İşçileri Sendikası
bullet BELEDİYE-İŞ Türkiye Belediyeler ve Genel Hizmetler İşçiler Sendikası
bullet BEM-BİR-SEN Belediye ve Mahalli İdare Çalışanları Birliği Sendikası
bullet BES Büro Emekçileri Sendikası
bullet BİRLEŞİK METAL-İŞ Birleşik Metal İşçileri Sendikası
bullet BTS Birleşik Taşımacılık Çalışanları Sendikası
bullet BÜRO MEMUR-SEN Büro Memurları Sendikası
bullet ÇELİK-İŞ Demir, Çelik, Metal ve Metal Mamulleri İşçileri Sendikası
bullet ÇEİS Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası
bullet DEMİRYOL-İŞ Türkiye Demiryolu İşçileri Sendikası
bullet DİSK Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu
bullet EĞİTİM-BİR-SEN Eğitimciler Birliği Sendikası
bullet EĞİTİM-SEN Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası
bullet GENEL MADEN-İŞ Genel Maden İşcileri Sendikası
bullet GENEL-İŞ Türkiye Genel Hizmet İşçileri Sendikası
bullet HAK-İŞ Konfederasyonu
bullet HAVA-İŞ Türkiye Sivil Havacılık Sendikası
bullet HİZMET-İŞ Tüm Belediye ve Genel Hizmet İşçileri Sendikası
bullet İNTES Türkiye İnşaat Sanayicileri İşveren Sendikası
bullet KAMU-İŞ Kamu İşletmeleri İşverenleri Sendikası
bullet KAMU-SEN Türkiye Kamu Çalışanları Sendikaları Konfederasyonu
bullet KESK Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu
bullet KRİSTAL-İŞ Cam, Çimento, Seramik ve Toprak Sanayi İşçileri Sendikası
bullet LASTİK-İŞ Türkiye Petrol, Kimya ve Lastik Sanayi İşçileri Sendikası
bullet MADEN-İŞ Türkiye Maden İşçileri Sendikası
bullet MEMUR-SEN Memur Sendikaları Konfederasyonu
bullet MESS Türkiye Metal Sanayicileri Sendikası
bullet ORMAN-İŞ Türkiye Orman İşçileri Sendikası
bullet ÖZ İPLİK-İŞ Tüm Dokuma İplik Trikotaj ve Giyim Sanayi İşçileri Sendikası
bullet PETROL-İŞ Türkiye Petrol Kimya Lastik İşçileri Sendikası
bullet PÜİS Petrol Ürünleri İşverenler Sendikası
bullet SAĞLIK-İŞ Türkiye Sağlık İşçileri Sendikası
bullet SES Sağlık ve Sosyal Hizmet Emekçileri Sendikası
bullet SOSYAL-İŞ Türkiye Sosyal Sigortalar, Eğitim, Büro, Ticaret, Kooperatif ve Güzel Sanatlar İşçileri Sendikası
bullet TARIM-İŞ Türkiye Orman, Topraksu, Tarım ve Tarım Sanayi İşçileri Sendikası
bullet TEK GIDA-İŞ Türkiye Tütün Müskirat Gıda ve Yardımcı İşçileri Sendikası
bullet TEKSİF Türkiye Tekstil Örme ve Giyim Sanayi İşçileri Sendikası
bullet TES-İŞ Türkiye Enerji, Su ve Gaz İşçileri Sendikası
bullet TGS Türkiye Gazeteciler Sendikası
bullet TİSK Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu
bullet TOLEYİS Türkiye Otel Lokanta Dinlenme Yerleri İşçileri Sendikası
bullet TÜRK EĞİTİM-SEN Türkiye Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmetleri Kolu Kamu Çalışanları Sendikası
bullet TÜRK HARB-İŞ Türkiye Harb Sanayi ve Yardımcı İşkolları İşçileri Sendikası
bullet TÜRK KOOP-İŞ Türkiye Kooperatif ve Büro İşçileri Sendikası
bullet TÜRK-İŞ Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu
bullet TÜRKİYE HABER-İŞ Türkiye Posta, Telgraf, Telefon, Radyo ve Televizyon İşçileri ve Hizmetlileri Sendikası
bullet TÜTSIS Türkiye Tekstil Sanayii İşverenleri Sendikası
bullet YOL-İŞ Türkiye Yol, Yapı, İnşaat İşçileri Sendikası

Türkiye’deki Meslek Kuruluşları

Meslek Kuruluşları, Odalar, Birlikler, Mühendis Odaları, TMMOB Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, TOBB Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği… gibi  kuruluşlardır.

bullet Basın Konseyi
bullet Çevre Mühendisleri Odası
bullet Elektrik Mühendisleri Odası
bullet Fizik Mühendisleri Odası
bullet Gemi Mühendisleri Odası
bullet Gıda Mühendisleri Odası
bullet Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası
bullet İç Mimarlar Odası
bullet İnşaat Mühendisleri Odası
bullet Jeofizik Mühendisleri Odası
bullet Jeoloji Mühendisleri Odası
bullet Kimya Mühendisleri Odası
bullet Maden Mühendisleri Odası
bullet Makina Mühendisleri Odası
bullet Metalürji Mühendisleri Odası
bullet Meteoroloji Mühendisleri Odası
bullet Mimarlar Odası
bullet Petrol Mühendisleri Odası
bullet Peyzaj Mimarları Odası
bullet PTSB Türkiye Pamuklu Tekstil Sanayicileri Birliği
bullet Şehir Plancıları Odası
bullet Tekstil Mühendisleri Odası
bullet TMMOB Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği
bullet TOBB Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği
bullet TUREB Türkiye Turist Rehberleri Birliği
bullet Türk Dişhekimleri Birliği
bullet Türk Veteriner Hekimleri Birliği
bullet Türkiye Gazeteciler Cemiyeti
bullet Türkiye Madeni Eşya Sanatkarları Federasyonu
bullet TürkMMMB Türk Müşavir Mühendisler ve Mimarlar Birliği
bullet Türkiye Barolar Birliği
bullet TÜRMOB Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği
bullet Ankara Losemili Cocuklar Vakfı (LÖSEV)
bullet Beyaz Nokta Gelişim Vakfı
bullet Bilim ve Sanat Vakfı (BİSAV)
bullet Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma ve Tanıtma Vakfı (ÇEKÜL)
bullet Çocuk Vakfı
bullet Gazeteciler ve Yazarlar Vakfı (GYV)
bullet Geleceğimizin Çocukları Vakfı (GCV)
bullet ICEP Uluslararası Kültürel Değişim Programları Burs Vakfı
bullet İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV)
bullet İlköğretim Okullarına Yardım Vakfı (İLKYAR)
bullet İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV)
bullet Kadın Emeğini Değerlendirme Vakfı (KEDV)
bullet Kafkas Vakfı
bullet Nesin Vakfı
bullet Nezih Danyal Karikatür Vakfı
bullet Osmanlı Araştırmaları Vakfı
bullet Reklamcılık Vakfı
bullet Sağlık Vakfı
bullet Sağlık ve Sosyal Yardım Vakfı (SSYV)
bullet Sigarayla Savaşanlar Vakfı
bullet Sosyal Demokrasi Vakfı (SODEV)
bullet Su Vakfı
bullet Tarih Vakfı
bullet TEMA Türkiye Erozyonla Mücadele Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı
bullet Temiz Enerji Vakfı (TEMEV)
bullet Toplum Gönüllüleri Vakfı (TOG)
bullet TSK Mehmetçik Vakfı
bullet Turkiye İnsan Hakları Vakfı
bullet Türk Demokrasi Vakfı
bullet Türk Dış Ticaret Vakfı (TDV)
bullet Türk Eğitim Vakfı (TEV)
bullet Türk Kalp Vakfı
bullet Türk Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Vakfı (TKBBV)
bullet Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı
bullet Türk Tanıtma Vakfı (TÜTAV)
bullet Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı (TAPV)
bullet Türkiye Bilişim Vakfı (TBV)
bullet Türkiye Can Çocuklar Eğitim Koruma ve Yaşam Vakfı (CANEV)
bullet Türkiye Diyanet Vakfı
bullet Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı (TEGV)
bullet Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etüdler Vakfı (TESEV)
bullet Türkiye Gaziler Kültür ve Dayanışma Vakfı
bullet Türkiye Gönüllü Teşekküller Vakfı (TGTV)
bullet Türkiye Infertilite Vakfı (TİVAK)
bullet Türkiye Milli Kültür Vakfı (TMKV)
bullet Türkiye Teknik Elemanlar Vakfı (TUTEV)
bullet Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı (TTGV)
bullet Türkiye Zeka Vakfı (TZV)
bullet Ulusal Politika Araştırmaları Vakfı (UPAV)
bullet UM:AG Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı
bullet Umut Vakfı
bullet Vakıflar Genel Müdürlüğü
bullet Vehbi Koç Vakfı
bullet WWF-Türkiye Doğal Hayatı Koruma Vakfı
bullet Yüksek Öğrenimde Rehberliği Tanıtma ve Rehber Yetiştirme Vakfı