Mitoz Bölünme Nedir?

Konu Başlıkları:

  1. Mitoz Bölünme
  2. Resimli Mitoz Bölünme Evreleri

Mitoz bölünmede, yaralanan veya yıpranan hücreler yenilenir veya yeni hücreler meydana gelir. Yenilenen veya yeniden oluşan hücrelerin kromozom bilgileri aynıdır. Tek hücreli canlıların çoğalması, çok hücreli canlıların ise büyümesi için mitoz bölünme gereklidir. Mitoz bölünme ile iki tane yavru hücre oluşur. Tek hücreli canlıların üremesi mitoz bölünme ile olur.

Mitoz bölünme bütün canlılarda görülen bir olaydır. 2n kromozomlu bir hücreden yine 2n kromozomlu iki tane hücre meydana gelir. Meydana gelen bu iki hücrenin DNA’sı tamamen aynıdır. Karyokinez ve sitokinez olarak iki aşamadan meydana gelir.

Mitoz Bölünme Nelere Dikkat Edilmeli

  • Tek hücrelilerde çoğalma , çok hücrelilerde büyüme için kullanılır.
  • Yıpranan ve yaralanan hücrelerin iyileşmesi mitoz ile olur.
  • Oluşan hücrelerin Kromozom bilgisi aynıdır.
  • Büyüme sırasında mitoz bölünme hızlıdır.
  • Sinir, Sperm ve Yumurta hücrelerinde mitoz bölünme olmaz.

Mitoz Evrelerinin Oluşum Sırası

  1. Bu evreler sırasında; ( Mitoz Evrelerinin Oluşum Sırası Önemlidir)
  2. Çekirdeğin ve sitoplazmanın bölünmesiyle iki yavru hücre oluşur.
  3. Hücre bölünmesi öncesinde çekirdekte bulunan ve canlının kalıtsal özelliklerini taşıyan maddenin (kalıtım maddesi) birer kopyası yapılır.
  4. Bu kalıtım maddesi mitozun başlangıcında kromozom adi verilen yapılara dönüşür.
  5. Mitozun ilk evresinde kromozomlar belirgin halde görülmeye baslar.
  6. Daha sonraki evrelerde hücrenin ortasında dizilen kromozomlar, hücrenin karşılıklı kutuplarına doğru hareket eder.
  7. Böylece oluşacak hücrelerin ikisi de kromozomların, dolayısıyla kalıtım maddesinin birer kopyasını almış olur.
  8. Bu şekilde çekirdek bölünmesini tamamlayan hücre, sitoplazma bölünmesine geçer.
  9. Sitoplazma bölünmesi sırasında hayvan hücresi  ortadan ikiye boğumlanır ve mitoz bölünme tamamlanır.

Mitoz Bölünme Evreleri Resimli Anlatımı

Resimli Mitoz Bölünme Evreleri

Mitoz bölünmenin başlangıcını saptamak olanaksızdır. Fakat hücrede bazı değişiklikler olur; hücre içeriği jel haline geçer, metabolizma durur, çekirdeğin hacmi hızla büyür. Kromatid iplikleri belirginleşir ve boyanmaya başlar. G2 evresinin tamamlanması, kromozomların türlere özgü şekil ve sayıyı kazanmasıyla mitoz bölünmeye geçilir. Işık mikroskobunda kromozomlar artık rahatlıkla görülebilir. Bu süre yaklaşık bir saat sürer. Bu evredeki hücreler küre şeklindedir ve etrafındaki cisimlere kuvvetle bağlanmamıştır. Mitoz bölünme; profaz, interfaz, anafaz ve telofaz diye dört evreye ayrılır.

Profaz Evresi

Başlangıcında çekirdek içinde ince uzun kromatid iplikleri halinde görünen kromozomlar, yavaş yavaş helozon şeklinde kıvrılarak kalınlaşmaya başlar ve görülebilir duruma geçer. kalınlaşma ve kısalma anafaza kadar devam edebilir. Bu arada eş kromozomlar birbirlerinden fark edilemeycek kadar sıkıca bağlıdırlar. Bu evrede birbirine sentromerlerle bağlanmış olarak duran kromozomların her birine kromatid denir. Sentrozomlar ayrılarak her biri bir kutba gitmeye başlar ve aralarında iğ iplikleri oluşur. Profazın sonuna doğru iğ iplikleri ile kromozomlar arasında bağlantı kurulurken, sentrozomlardan hücre zarına uzanan iğ iplikleri de oluşur ve çekirdek zarı eriyerek kaybolur, kromozomlar sitoplazma içerisine dağılır.

Anafaz Evresi

Ekvatoral düzlemdeki kardeş kromozomlar kutuplara bu evrede taşınırlar. Kasılma özelliği olan sentrozomların iğ iplikleri sayesinde kromozomların yarısı bir kutba, diğer yarısı öbür kutba gider. Kromozomların kutuplara ulaşmasıyla bu evre sona erer.
Bitki hücrelerinde sentrozom bulunmadığı için kromozomların taşınması sitoplazma hareketleriyle ve sitoplazma kökenli iğ ipliklerinin yardımıyla olur. Bu evre de yaklaşık olarak 3-15 dakika sürer.

Telofaz Evresi

Kromozomlar daha az boyanmaya başlar. Çekirdek zarı yavaş yavaş oluşur. Kromozomlar uzayıp incelmeye başlar. Bölünme açısından çekirdek dinlenmeye geçerken, hücre metabolizması aktif hale geçer.

Bu evrenin oluşumu sürerken bir yandan da sitoplazma boğum yapmaya başlar. İğ ipliklerine dik olarak boğumlanan sitoplazmanın o bölgede jel hale geçerek iki oğul hücrenin stoplazmasını ayırdığını ileri süren görüşlerde vardır. Stoplazmanın boğumlanarak ayrılması sürecine sitokinez denir. Telofazın başlangıcından iki yeni hücrenin oluştuğu ana kadar geçen süre 30-60 dakikadır.