Kaldıraç Nedir?

Ünlü bilim adamı Arşimet’in “Bana bir kaldıraç verin dünyayı yerinden oynatayım” ifadesinden de anlaşılacağı üzere son derece önem taşıyan icatlardır kaldıraçlar. Arşimet belki biraz mübalağa yapmış olsa da (bize göre) yine de günlük yaşantımızdaki önemi yadsınamaz. Peki nedir kaldıraç, nerelerde kullanılır, önemi nedir merak ediyorsanız yazımızı okumanızı öneririz…

İş yaparken kullanılan metal, tahta veya buna benzer malzemelerden yapılan çubuklara kaldıraç denir. Günlük hayatta kullandığımız birçok kaldıraç vardır. Bunlardan bazıları şunlardır: Makas, el arabası, keser, kalas, gazoz açacağı.

Diğer bir ifadeyle ise; Bir destek noktası etrafında dönebilen sağlam yapılı çubuktan oluşan düzeneğe kaldıraç denir. Kaldıraçta, kuvvetin destek noktasına olan uzaklığına kuvvet kolu, yükün destek noktasına olan uzaklığına da yük kolu denir. Bir kaldıraçta kuvvetten kazanmak için kuvvet kolunun, yük kolundan büyük olması gerekir böylelikle cisimler ağırlığından daha küçük kuvvetlerle dengede tutulabilirler.

a. Çift taraflı kaldıraçlar

Destek noktası ortada kuvvet ve yükün farklı uçlarda olduğu kaldıraç tipidir. Örnek olarak; tahterevalli, makas, eşit kollu terazi, keser, pense, kriko, karga burnu, yan keski, kerpeten.

Kuvvet x Kuvvet kolu = Yük x Yük kolu

b. Tek taraflı kaldıraçlar

Destek noktasının bir uçta olduğu kaldıraç tipidir.

1) Yükün; kuvvet ile destek arasında olduğu kaldıraçlar;

F.x = P.y

Örnek: el arabası, ceviz kıracağı, kürek

2) Kuvvet; yük ile destek arasında olan kaldıraçlar :

F.x = P.y

Örnek: cımbız, maşa, tel zımba