Ağaç Nedir? Tanımı

Ağaçlar çok yıllık odunsu bitkiler olarak tanımlanırlar. Yeryüzünde yer alan çok sayıda ağaç türü vardır bu nedenle burada sadece Tirkiye topraklarında yetişen ağaçları ve haklarında kısa bilgileri vereceğiz. Ağaçlara sadece bitki gözüyle bakmak yanlış değerlendirmelere yol açar,ağaçlarda tıpkı insanlar ve hayvanlar gibi canlıdırla ama hareket etme gibi bir yetenekleri yoktur. Ancak yaşam zincirinde çok önemli bir yerleri vardır o da havadan karbondioksiti alıp yerine oksijen salmaları gibi.

Ağaç Resimleri – Ağaç Fotoğrafları

ağaç, bitki

Türkiye’deki Ağaç Türleri

Boyu en az 5 metre, çapı da 10 cm’den aşağı olmayan, dal sürgün ve yapraklarının oluşturduğu tepe tacını tek bir gövde üzerinde taşıyan, her yıl çap artımı yaparak kalınlaşan, sürgün vererek boylanan, hücrelerinin büyük bölümü odunlaşmış olan, uzun ömürlü bitkilere AĞAÇ denir…

Bir ağaç; temel olarak kök, gövde, dal ve yaprak olmak üzere 4 ana organdan oluşur. Bu organların biçim, boyut, yoğunluk, hacim, ağırlık, boy, çap, yıllık artım gibi özellikleri ağacı biçimlendiren temel özelliklerdir…

Bir ağacın yaşayıp gelişebilmesi için; ışık, sıcaklık, CO2, O2, su ve mineral madde gereklidir.

Ağaçların; topraktan su ve mineral maddelerini, havadan ise karbondioksiti almak, güneş enerjisini kullanarak organik madde üretmek, havaya oksijen vermek, canlılara besin ve barınak sağlamak gibi çok önemli işlevleri vardır. Ağaçlar bu işlevleri yerine getirirken çevrelerindeki canlı ve cansız tüm varlıklarla karşılıklı olarak birebir ilişki ve etkileşim halindedirler. Bu yüzden ağaçlar içinde bulundukları ekosistemler için vazgeçilmez elemanlardırlar. Ağaçların yok olması; yaşama ortamının bozulması ve iklimin olumsuz yönde etkilenmesi ve devamında yaşam zincirinin kopması, en sonunda da tüm yaşamın yok olması anlamına gelir…

Ağaçlar ışık, yer, su ve mineral maddeler yüzünden birbirleriyle amansız bir rekabet içerisine girerler. Bu rekabette baskın çıkabilmek ve dolayısıyla hayatta kalabilmek için tepe ve köklerini hızla geliştirmeye çalışır, gölgeye dayanıklı yaprak üretir, işlevini kaybeden organlarını (yaprak – dal – kök) terkeder, rakiplerini gölgeleyerek altetmeye çalışırlar. Bazı ağaç türleri (ceviz, meşe, huş, dişbudak, ıhlamur gibi..) kök ve yapraklarından salgıladıkları sıvı ve gazlarla komşu bitkilere zarar bile verebilirler…

Sarıçam Ağacı

Sarıçam Kuzey Anadolu’nun yüksek dağlık kesimlerinde saf yada karışık ormanlar kurmakla birlikte küçük adacıklar halinde iç ve güney bölgelerimize kadar ulaşır.Ülkemizde bulunan sarıçam ormanlarının kapladığı alan 757.426 Hektardır.

Adını levhalar halinde ayrılan gövde kabuğunun tilki sarısı renginden alır. Narin gövdeli sivri tepeli ve ince dallı bir ağaçtır. Yetişkin bireylerinin boyu 40 metreyi aşar. kendine özgü kabuk renginin dışında ince yapraklarının kısalığı ve mavimsi yeşil rengi ilk bakışta diğer çam türlerinden ayırt edilecek özellikleridir.

Kayın Ağacı

Daha çok kuzey bölgelerimizde doğal yayılış göstermekle birlikte kayın ağacı güneydeki Amanoslar’da da yayılış gösterir. Saf yada göknar ladin çam ve meşelerle karışık geniş ormanlar kurar. Ülkemizde713.842 Ha. koru ve 1.555 Ha. baltalık kayın ormanı bulunmaktadır. 40 m. boya ulaşabilen kayınların düzgün ve silindirik gövdeleri vardır. 6-9 cm uzunluktaki dalgalı kenarlı elips şeklindeki yapraklarının sonbahardaki kırmızı rengi çok etkileyicidir. Yağlı meyveleri doğada yaban hayvanları için önemli bir besin kaynağıdır.

Türkiye’de doğal olarak yetişen türleri; Doğu Kayını (Fagus orientalis) Avrupa Kayını (Fagus silvatica)

Karaçam Ağacı

Bütün kıyı bölgelerimizin dağlık kesimlerinde saf ya da karışık ormanlar kurar hatta stebe kadar sokulur.Ülkemizde 2.527.685 hektar saf karaçam ormanı bulunmaktadır. Gövdesinin ve dallarının kalınlığı gri ve derin çatlaklı kabuğu iğne yapraklarının koyu yeşil rengi ile diğer çam türlerinden ayrılır.30-35 m’ye kadar boylanabilir.

Doğal olarak yetişen dört alt türü; Anadolu karaçamı (P.nigra var. Pallisiana Y) Ehrami karaçam (P.nigra var. Pyramidata E.T) Ebe çamı (P.nigra var seneriana E.T) ve büyük kozalaklı karaçam (P.nigra var. Yaltıriana E.T) dır.

Sedir Ağacı

Batı Orta ve Doğu Toroslarda doğal olarak bulunur kuzeyde Erbaa ve Niksar yörelerinde küçük ve izole bir yayılış gösterir. Dört sedir türünden biri olan Toros sedirinin dünya üzerindeki en geniş doğal ormanları Türkiye’dedir. Ülkemizde 109.440 hektar Sedir ormanı bulunmaktadır. 40 m’ye kadar boylanabilir.Gençlikte piramide benzer bir forma sahip olan ağacın tepesi zamanla bozulur ve yayvanlaşır. İğne yaprakları kısa sivri batıcı ve kısa sürgün denilen tutam üzerinde birçoğu biraradadır.

Fıçı ya da yumurta biçimindeki kozalakları olgunlaşınca pulları göknarlarda olduğu gibi dağılır ve eksenleri sürgün üzerinde kalır (Y).

Kızılçam Ağacı

Dünyadaki en geniş yayılışı Türkiye’dedir. Esas olarak Akdeniz ve Ege Bölgelerinde geniş ormanlar kurmakla birlikte Batı ve Orta Karadeniz Bölgesi’nde de lokal yayılış gösterir. Ülkemizde 3.729.866 hektar saf Kızılçam ormanı bulunmaktadır. Deniz seviyesinden 1000-2000 m yüksekliğe kadar ulaşan Kızılçam ışığı seven hızlı büyüyen bir çam türüdür. 20 m’ye kadar boylanabilir.Kalın ve genellikle koyu kızıl renkteki genç sürgünlerinden dolayı bu adı alır.

Genel görünüş olarak yine güney bölgelerimizde yetişen Halep çamına (P.halepensis N) benzer (Y).

Göknar Ağacı

40m’ye kadar boylanabilen göknarlar kendine özgü formu gövde kabuğu iğne yaprakları ve hatta kokusu ile Çamgiller familyasının diğer türlerinden ayırt edilebilir. Yapraklarının alt yüzeyinde beyaz çizgiler vardır.Kozalaklar sonbaharda olgunlaşınca pulları dökülür. Ülkemizde 213.652 hektar saf göknar ormanı bulunmaktadır.

Dünya üzerindeki 40 türünden dördü;

Doğu Karadeniz göknarı (A. Nordmanniana Y)

Batı Karadeniz göknarı (A.bornmuelleriana EY)

Kazdağı göknarı (A.equi-trojani EN)

Toros göknarı (A.cilicica EY)

Ülkemizde doğal yayılış gösterir.

Ladin Ağacı

Kuzey yarıkürenin ılıman ve soğuk bölgelerinde yayılış gösteren ladinin 40 değişik türü ve bu türlere ait varyete ve formları vardır. Uzaktan bakıldığında göknara benzese de piramide benzer tepesi ve sarkık dalları ile ondan ayırt edilebilir. Boyu 40-50 m’ye kadar ulaşabilir. İğne yaprakları kısa sivri uçlu ve kesitli dört köşedir. Olgunlaşmış kozalağının pulları dağılmaz.

Ülkemizde Doğu Karadeniz dağlarının denize bakan yüksek kesimlerinde saf ya da karışık ormanlar kuran türü Doğu ladinidir (P. Orientalis Y). Ülkemizde 146.300 hektar saf Ladin ormanı bulunmaktadır.

Fıstıkçamı

Tipik bir Akdeniz ağacı olan fıstıkçamı özellikle Batı ve Güney Anadolu’da ormanlar kurar. Ülkemizde 46.490 hektar saf fıstıkçamı ormanı bulunmaktadır.Olgun bireyleri 15-20 m boyundadır.

Gençlikte yuvarlak yaşlılıkta şemsiye gibi tepesiyle diğer çamlardan ilk bakışta ayırt edilebilir. Tohumları oldukça büyüktür. Halk arasında “çam fıstığı” diye adlandırılan tohumları Batı Anadolu yöresindeki köylüler için önemli bir gelir kaynağıdır.

Ardıç Ağacı

Sürüngen çalılardan büyük ağaçlara kadar çok çeşitli türleri olan ardıç hemen hemen bütün bölgelerimiz yüksek dağlık kesimlerinde doğal yayılış gösterir. Bazıları servi gibi pul yapraklara bazıları da batıcı iğne yapraklara sahiptir.

Ülkemizde 1.100.492 hektar saf ardıç ormanı bulunmakta ve önemli doğal türleri;

Katran ardıcı (J. Oxycedrus Y)

Adi ardıç (J. Communis N)

Finike ardıcı (J.phoenicia N)

Kokulu ardıç (J.foetidissima Y)

Sabin ardıcı (J. Sabina N)

Boylu ardıç (J. Excelsa Y) dır.

Porsuk Ağacı

Avrupa Akdeniz ülkeleri ve Kafkasya’da yayılış gösteren porsuk ağacı ülkemizde ülkemizde kuzeyden güneye birçok yörede görülür. Kendi başına büyük ormanlar kurmaz. Kayın göknar ladin ormanlarında tek tek veya küçük gruplar halinde bulunur. Bazen küçük bir çalı bazen sık dallı yuvarlak tepeli bir ağaç formunda görülür.

Esnek odunu eski çağlarda yay yapımında kullanılmıştır. Yaprak ve genç sürgünlerinde “taksol” adlı zehirli bir alkoloid vardır. Buna karşın tohumunun kırmızı renkli kapçığı zehirsizdir ve yenir.

Servi Ağacı

Dünya üzerindeki nadir doğal ormanlarının bir bölümü de ülkemizin güneyindedir. Fıstık çamı ile birlikte Akdeniz’in doğal peyzajını karakterize eder.

Türkülere konu olmuş inceliği uzun boyu (30-35 m) ve koyu yeşil yaprak dokusu ile uzaklardan dikkati çeker. Ülkemizde 599 hektar saf servi ormanı bulunmaktadır. Küçük bir futbol topuna benzeyen kozalakları ve birbiri örtecek şekilde üst üste yerleşmiş pul yaprakları ile diğer iğne yapraklılardan farklıdır. Türkiye’de doğal olarak yetişen alt türü Dallı servidir. (C.sempervirens var. Horizontalis N).

Meşe Ağacı

Ülkemizin hemen her bölgesinde türlerine bağlı olarak yayılış gösterir. 25m boya ve 2m çapa erişebilen geniş tepeli ağaçlardan 3-5 m boya sahip çalılara kadar değişen türleri vardır. Yaprakları da formları gibi değişkenlik gösterebilir loplu dişli ya da düz kenarlıdır. Ülkemizde 747.856 hektar koru ve 4.984.149 hektar baltalık meşe ormanı bulunmaktadır.

“Palamut” adı verilen silindirik meyveleri bir kadeh içinde yer alır. Odunlarının anatomik özelliklerine göre kırmızı meşeler ak meşeler ve herdem yeşil meşeler olmak üzere üçe ayrılan meşelerin 18 türü bulunmaktadır.

Bunlardan önemli olanları;

Saplı meşe (Q robur Y)

Sapsız meşe (Q petraea Y)

Saçlı meşesi (Q cerris Y)

Kasnak meşesi (Q vulcanica ET)

Pırnal meşesidir (Q ilex N).

Gürgen Ağacı

Trakya Ege Marmara Bölgesi Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde yayılış gösterir. Genellikle kuzey ve güney kıyı bölgelerimizin karışık ormanlarında bulunur. Ülkemizde 7.170 hektar koru 1.031 hektar baltalık gürgen ormanı bulunmaktadır. Girintili grimsi kabuklu gövdelere sahip ağaç ya da ağaçcıklardır. Yumurta biçimindeki yapraklarının kenarları dişlidir. Yaklaşık 1 cm uzunluğunda sivri uçlu ve sert kabuklu meyveleri yaprağı andıran üç toplu bir meyve örtüsüyle kaplıdır.

Türkiye’de iki türü doğal olarak bulunmaktadır;

Adi gürgen (C. Betulus Y) 20 m’ye kadar ulaşabilir.

Doğu gürgeni (C. Orientalis Y) ise 5-6 m boya sahip bir ağaçcıktır

Kızılağaç

Trakya Marmara çevresi Batı Karadeniz ve Doğu Karadeniz’de saf ve karışık olarak yayılış gösteren kızılağaç boyu 20 m’yi aşabilen esmer kabuklu seyrek dallı bir ağaçtır. Daha çok serin bölgelerde ve nemli dere yataklarının bulunduğu yerlerde görülür. Ülkemizde 66.357 hektar koru 297 hektar baltalık kızılağaç ormanı bulunmaktadır. Uzunluğu 4-9 cm genişliği 3-7 cm arasında değişen ters yumurta biçimli ve testere dişli yaprakları vardır. Köklerinde bulunan havanın serbest azotunu bağlayan yumrular nedeniyle toprakları azotça zenginleştirir.

Türkiye’de geniş bir dağılım gösteren adi kızılağacın başlıca alt türleri;

Doğu kızılağacı (A. Glutinosa var. Oriantalis Y)

Sakallı kızılağaçtır (A. Glutinosa var. Barbata Y).

Akçaağaç Ağacı

Adını açık renkli odunundan alan akçaağaçların Türkiye’de 9 türü yetişir. Kanatlı meyveleri kelebeğe benzediği için bazı bölgelerde “kelebek ağaçları” olarak da anılmaktadır. Yaşlı bireylerinin boyları türüne göre 10-30 m arasında değişebilir. Yaprak şekilleri de türüne göre değişiklik gösterir ve genellikle lopludur. Sarımsı yeşil renkteki çiçekleri salkım halindedir.

Türkiye’de yetişen bazı türleri;

Çınar yapraklı akçaağaç (A. Platanoides Y)

Ova akçaağacı (A. Campestre Y)

Tatar akçaağacı (A. Tatarcium Y)

Fransız akçaağacıdır (A.monspessulanum N).

Dişbudak Ağacı

Trakya Doğu ve Batı Karadeniz Bölgesi Marmara ve Ege Bölgesi’nde yayılış gösterir. Türüne göre maksimum boyu 10-30 m arasında değişebilen dolgun ve düzgün gövdeli yuvarlak tepeli ağaçlardır. Ülkemizde 4.690 hektar koru 743 hektar baltalık dişbudak ormanı bulunmaktadır. Genellikle sulak ya da derin toprağa sahip yerlerde bulunur. Olgun bireyleri gri kabuklu ve derin çatlaklıdır. Genellikle elips ve kenarları ince dişli olan yaprakları bir sap üzerinde birarada bulunur. Beyaz çiçekleri salkım meyveleri de dar ve uzun şerit şeklindedir.

Türkiye’de doğal olarak yetişen üç türü ;

Adi dişbudak (F. Excelsior Y)

Sivri meyveli dişbudak (F. Angustifola Y)

Çiçekli dişbudaktır. (F. Ornus Y).

Huş Ağacı

Anadolu’nun kuzeydoğusundaki yüksek kesimlerde tek başına ya da başka ağaçlarla karışık olarak bulunan huşlar 10-20 m’ye kadar boylanabilen çeşitli türlere sahip soğuğa dayanıklı ağaçlardır. Ülkemizde 263 ha. Saf huş ormanı bulunmaktadır. Dalları ağaç yaşlandıkça sarkık bir görünüm alır. Beyaz renkli gövde kabuğu en karakteristik özelliklerindendir. Yumurta ya da üçgen biçimindeki yaprakları genellikle sivri uçlu ve kenarları dişlidir.

Türkiye’de doğal olarak yetişen türleri;

Adi huş (B.pendula N).

Kızılağaç yapraklı huş (B.medwediewiiN).

Kafkas tüylü huş (B.litwinowii N).

Ihlamur Ağacı

Marmara Batı Karadeniz Orta Toroslar ve Kuzey Anadolu’da yayılış gösterir. Özellikle kuzey ve batı bölgelerimizdeki ormanlarda rastlanan sık dallı geniş tepeli ağaçlardır. Boyları 20-30 m’ye kadar ulaşabilir. Büyüklüğü 5-10 cm arasında değişen yaprakları genellikle yürek şeklinde ve çarpık kenarları dişli ve uzun saplıdır. Sarkık çiçek demetleri sarımsı bir renge ve karakteristik bir kokuya sahiptir. Çok geç açan bu çiçekler (Haziran-Temmuz) kurutularak çay gibi içilir.

Türkiye’de yetişen türleri;

Gümüş ıhlamur (T.tomentosa Y).

Büyük yapraklı ıhlamur (T.platyphyllos N).

Kafkas ıhlamurudur (T.rubra Y).

Sığla Ağacı

Dünya üzerindeki tek doğal yayılış alanı Türkiye’nin güneybatısı ile Rodos adasıdır. Saf ya da başka ağaçlarla karışık ormanlar kurar. Ülkemizde 1.348 hektar saf sığla ormanı bulunmaktadır. Ortalama 15-20 m’ye kadar boylanabilen sığla kalın dallı ve geniş tepeli bir ağaçtır. İlk bakışta çınarı andırır. Yaşlandıkça kabuğu koyulaşır ve derin çatlaklı bir görünüm alır. Dallara uzun saplarla bağlanan yaprakları genellikle beş lopludur. Gövdesinden çıkarılan balzam kozmetik ve eczacılıkta kullanılır.

Kavak Ağacı

Türkiye’nin hemen her bölgesinde yayılış gösterir. Türüne göre form büyüklük ve yaprak şekli bakımından farklılıklar gösterir. Yaygın bir şekilde yetiştirilen servi kavağı neredeyse gövdeye paralel uzanan dallarıyla sütunsu bir görünüme sahiptir. Türkiye’de bulunan doğal türleri genellikle geniş tepelidir. Yaprakları düz ya da dişli üçgen oval ya da kalp biçimlidir.

Doğal yayılış gösteren türleri;

Karakavak (P.nigra Y)

Akkavak (P.alba Y)

Titrek kavak (P.tremula Y)

Fırat kavağıdır (P.euphratica N).

Bütün Ağaç Cinsleri

  1. Abies, Göknar
  2. Acacia, Akasya
  3. Acer, Akçaağaç
  4. Actinostrobus, Servi çamı
  5. Athrotaxis, Tazmanya sediri
  6. Aesculus, At kestanesi
  7. Agathis
  8. Ailanthus, Kokarağaç
  9. Albizia, Gülibrişim
  10. Alnus, Kızılağaç
  11. Amentotaxus
  12. Araucaria, Arokarya
  13. Arbutus, Koca yemiş
  14. Aucuba, Akuba
  15. Austrocedrus, Şili sediri
  16. Berberis, Kadıntuzluğu
  17. Betula, Huş
  18. Biota Doğu mazısı
  19. Broussonetia, Kağıt dutu
  20. Buxus, Şimşir
  21. Calocedrus, Su sediri
  22. Camellia
  23. Carpinus, Gürgen
  24. Carya
  25. Castanopsis
  26. Catalpa, Katalpa
  27. Cathaya
  28. Cephalotaxus
  29. Celtis, Çitlenbik
  30. Ceratonia, Keçiboynuzu
  31. Cercidiphyllum, Katsura ağacı
  32. Cercis, Erguvan
  33. Chamaecyparis, Yalancı servi
  34. Citrus, Limon,Portakal,Greyfurt,Mandalina
  35. Clematis, Akasma
  36. Cornus, Kızılcık
  37. Corylus, Fındık
  38. Cotinus, Sumak
  39. Cotoneaster, Dağ muşmulası
  40. Crataegus, Alıç
  41. Cryptomeria, Japon çamı
  42. Cunninghamia, Tırpan ağacı
  43. Cupressocyparis, Melez servi
  44. Cupressus, Servi
  45. Cydonia, Ayva
  46. Daphne
  47. Dalbergia, Pelesenk ağaçları
  48. Diospyros, Trabzon hurması, Abanoz ağaçları
  49. Dipteronia
  50. Elaeagnus, İğde
  51. Eriobotrya, Malta eriği
  52. Eucalyptus, Okaliptüs
  53. Euonymus, Papazkülahı
  54. Fagus, Kayın
  55. Ficus, İncir
  56. Fitzroya Patagonya servisi
  57. Forsythia, Altınçanak
  58. Fraxinus, Dişbudak
  59. Fuchsia, Küpe çiçeği
  60. Ginkgo, Mabet ağacı
  61. Gleditsia, Yabani keçiboynuzu
  62. Hedera, Sarmaşık
  63. Hibiscus, Ağaçhatmi
  64. Hippophae, Yalancı iğde
  65. Hydrangea, Ortanca
  66. İlex, Çobanpüskülü
  67. Jacaranda
  68. Jasminum, Yasemin
  69. Juglans, Ceviz
  70. Kalmia
  71. Keteeleria, Yalancı göknar
  72. Koelreuteria, Fener ağacı
  73. Laburnum, Sarısalkım
  74. Lagerstromeia, Oya ağacı
  75. Larix, Melez
  76. Laurus, Defne
  77. Ligustrum, Kurtbağrı
  78. Liquidambar, Sığla ağacı
  79. Liriodendron, Lale ağacı
  80. Lithocarpus
  81. Lonicera, Hanımeli
  82. Maclura, Yalancı portakal ağacı
  83. Magnolia, Manolya
  84. Mahonia, Sarıboya ağacı
  85. Malus, Çiçek elması
  86. Melia, Tespih ağacı
  87. Mespilus, Muşmula
  88. Metasequoia, Su ladini
  89. Microbiota
  90. Morus, Dut
  91. Myrtus, Mersin
  92. Nerium, Zakkum
  93. Nothofagus, Yalancı kayın
  94. Olea, Zeytin
  95. Osmanthus
  96. Ostrya, Kayacık
  97. Paulownia Pavlonya, İmparator pavlonyası
  98. Phellodendron, Mantar ağacı
  99. Phillyrea, Akçakesme
  100. Phoenix, Hurma
  101. Picea, Ladin
  102. Pinus, Çam
  103. Pistacia, Sakız ağacı, Menengiç
  104. Pittosporum
  105. Platanus, Çınar
  106. Podocarpus Taşporsuğu
  107. Populus, Kavak
  108. Prunus, Kiraz,Erik,Şeftali,Kayısı
  109. Pseudolarix, Yalancı melez
  110. Pseudotaxus Çin yalancıporsuğu
  111. Pseudotsuga, Duglas göknarı
  112. Pterocarya, Kanatlı ceviz
  113. Punica, Nar
  114. Pyracantha, Ateşdikeni
  115. Pyrus, Armut
  116. Quercus, Meşe
  117. Reklam, Reklam Ağacı
  118. Rhamnus, Cehri
  119. Rhododendron, Ormangülü
  120. Robinia, Yalancı akasya
  121. Salix, Söğüt
  122. Sambucus, Mürver
  123. Sassafras
  124. Sciadopitys, Japon şemsiye çamı
  125. Sequoia, Sekoya
  126. Sequoiadendron, Mamut ağacı
  127. Sophora, Sofora
  128. Sorbus, Üvez
  129. Syringa, Leylak
  130. Taiwania
  131. Tamarix, Ilgın
  132. Taxodium, Bataklık servisi
  133. Taxus, Porsuk ağacı
  134. Tetraclinis Berberistan mazısı
  135. Thuja, Mazı
  136. Thujopsis, Yalancı mazı
  137. Tilia, Ihlamur
  138. Torreya
  139. Tsuga, Suga
  140. Ulmus, Karaağaç
  141. Vaccinum, Yaban mersini
  142. Viburnum, Kartopu
  143. Washingtonia, Kanarya palmiyesi
  144. Wisteria, Morsalkım
  145. Yucca, Avize ağacı
  146. Zelkova, Zelkova
  147. Ziziphus, Hünnap