Atatürk’ün Yaptığı Yenilikler
Osmanlı zamanın dışa kapalılık yüzünden kullanılan bir çok uygulama da eksiklik vardı dışarı ile karışıklıklar doğuruyordu.Bunlara en büyük örnek ise saat, takvim ve ölçülerdir.Avrupada kullanılan saat, takvim ve ölçü aletleri yüzünden Osmanlı da kullanılanlar arasında karışıklıklar oluyordu ve bir çok sorunu da beraberinde getiriyordu.Özellikle sosyal, ticarî ve resmî ilişkileri zorlaştırıyordu.
Ağırlık ve Uzunluk Ölçülerinde Yapılan Değişiklikler
Osmanlı zamanında kullanılan uzunluk ölçüleri genellikle endaze, parmak, arşın, adım, ayak ve kulaç olarak sıralanabilir.Osmanlı döneminde 60 cm. veya 65.cm uzunluğa eşit olan endaze, parmak ucundan omuza kadar uzunluğu ifade eden ve ortalama 75,8 cm. kabul edilen arşın ile adım, ayak, kulaç gibi uzunluk ölçüleri kullanılıyordu39. Bu ölçüler standart ölçüler değildi. Hele adım, ayak, kulaç gibi ölçülerle sıhhatli bir iş yapmak hiç mümkün değildi. Bunların yerine 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı kanunla modern dünyanın kullandığı metre sistemi kabul edilmiştir. Artık uzunluk ölçümü milimetre, santimetre, desimetre, metre, dekametre, hektometre, kilometre ile ifade edilecektir40.
Osmanlı zamanında kullanılan ağırlık birimi ise en yaygın itibari ile dirhemdi.Ağırlık ölçülerine gelince bu gurubun temel birimi dirhem idi. Dirhem Mısır’da 3,0889 gram, İstanbul’da 3.207 gram idi. 400 dirhem bir okkayı oluşturuyordu. İstanbul için bir okka 1,282 gram ağırlığı ifade etmekte idi. Diğer şehirlerde okkada küçük farklılıklar görülebiliyordu. Okka yerine vakiyye ve kıyye tabirleri de kullanılıyordu. 44 okka bir kantarı, 4 kantar da bir çekiyi ifade etmekte idi ki, bu hesaba göre, 1 kantar 56,408, 1 çeki de 225,632 kilograma karşılık geliyordu. Ancak sonradan 195 okka yani 250 kilogram 1 çeki denildi. Bir başka ağırlık ölçüsü olan batman ise aynı zamanda yüzey ölçüsü olarak da kullanılmış, farklı ülkelerde farklı zamanlarda farklı standartları ifade etmiştir. Altın ve kıymetli taşların ölçümünde kullanılan temel birim ise de kırattır. Kıratın alt ve üst birimleri ve bunların birbirlerine oranları şu şekildedir. 1 3/7 (Bir tam üç bolü yedi) dirhem bir miskali oluşturur. Miskalin 1/4’üne denk, dengin 1/4’üne kırat, kıratın 1/4’üne buğday, buğdayın 1/4’üne fitil, fitilin 1/ 2’sine nakir, nakirin 1/2’sine kıtmir, kıtmirin 1/2’sine zerre denilirdi41.
1782 sayılı kanun ağırlık ölçülerinde de batı standartlarını hakim kılmıştır. Artık ülke içinde ve dışındaki alış-verişlerde miligramdan tona kadar uzanan modern dünyanın ölçü sistemi esas alınacaktır. Kuyumculukta ise yeni şekli ile 2 desigram ağırlığa tekabül eden kırat da kullanılabilecektir42.
Hacim ölçüleri ile tartılan hububat cinsi ticari emtiada ise kile, şinik, tas, ölçek vb. ölçü birimleri kullanılmakta idi. Bu ölçümlerin kendi içerisinde bile tutarlılıkları yoktu. İstanbul kilesi ortalama 25 kilo, ibrail kilesi 100 kilo idi. Kilenin küsuratına kutu denilirdi. 8 kutu 1 İstanbul kilesini teşkil ederdi. Kilenin 1/4’üne de şinik adı verilirdi43. 26 Mart 1931 tarihli kanunla sıvı maddelerin hacim ölçümlerinde litre sistemi getirilmiştir. Bu sistemde mililitreden kilo litreye kadar uzanan bir dereceleme sistemi mevcuttur. Katı ve gaz maddelerin hacimlerinin ölçülmesinde ise milimetreküpten kilometreküpe kadar uzanan bir sistem getirilmiştir44.
Osmanlı Devleti’nde tarla, bahçe gibi arazilerin yüzey ölçümünde dönüm ve çiftlik tabirleri kullanılmıştır. Bir çiftlik arazi verim durumuna göre 60 ile 150 dönüm arasında değişebiliyordu. Dönüm adım hesabı ile tespit edilirdi. Orta adımlarla eni ve boyu 40 adım olan araziye dönüm denilirdi45. Ölçüler kanunu ile yüzey ölçüsü olarak metrekareden kilometrekareye kadar uzanan bir sistem getirilmiştir46.
Ölçülerde değişiklik geç kalınmış bir düzenleme idi. Gelişen dünyada çok önceleri bu uygulamaya geçmek gerekiyordu. Nitekim, kanun çıkmadan üç yıl önce Bursa belediyesi belediye sınırları dahilinde metre cinsinden ölçülerin kullanılması mecburiyetini getirmişti47. Ölçüler kanunu sayesinde ülke içerisinde ölçülerle birlik sağlandığı gibi dış ticaret de kolaylaşmıştır. Genellikle bu yeni sistem halkımız tarafından kabul görmüştür. Ancak kırsal kesimde hâlâ teneke ile tahıl tartmak, bidon ile süt satmak, arşın ile kumaş ölçmek gibi uygulamaların devam ettiği görülmektedir. Bunda insanların kültür eksikliği, önemsememe ve alışkanlıklarını bırakamamalarının da rolü vardır. Ayrıca, kolaycılık ve ekonomik sıkıntılar da bunda önemli bir etkendir. Zira, herkes her yerde bu ölçü aletlerini kolayca elde edememektedir. Ücretsiz ve temini kolay ilkel ölçü birimleri tercih edilebilmektedir. Ancak, halkın okuma-yazma oranı, kültür seviyesi ve ekonomik düzeyi yükseldikçe bu tür uygulamalar azalacaktır.
Osmanlı döneminde 60 cm. veya 65.cm uzunluğa eşit olan endaze, parmak ucundan omuza kadar uzunluğu ifade eden ve ortalama 75,8 cm. kabul edilen arşın ile adım, ayak, kulaç gibi uzunluk ölçüleri kullanılıyordu39. Bu ölçüler standart ölçüler değildi. Hele adım, ayak, kulaç gibi ölçülerle sıhhatli bir iş yapmak hiç mümkün değildi. Bunların yerine 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı kanunla modern dünyanın kullandığı metre sistemi kabul edilmiştir. Artık uzunluk ölçümü milimetre, santimetre, desimetre, metre, dekametre, hektometre, kilometre ile ifade edilecektir40.
Ağırlık ölçülerine gelince bu gurubun temel birimi dirhem idi. Dirhem Mısır’da 3,0889 gram, İstanbul’da 3.207 gram idi. 400 dirhem bir okkayı oluşturuyordu. İstanbul için bir okka 1,282 gram ağırlığı ifade etmekte idi. Diğer şehirlerde okkada küçük farklılıklar görülebiliyordu. Okka yerine vakiyye ve kıyye tabirleri de kullanılıyordu. 44 okka bir kantarı, 4 kantar da bir çekiyi ifade etmekte idi ki, bu hesaba göre, 1 kantar 56,408, 1 çeki de 225,632 kilograma karşılık geliyordu. Ancak sonradan 195 okka yani 250 kilogram 1 çeki denildi. Bir başka ağırlık ölçüsü olan batman ise aynı zamanda yüzey ölçüsü olarak da kullanılmış, farklı ülkelerde farklı zamanlarda farklı standartları ifade etmiştir. Altın ve kıymetli taşların ölçümünde kullanılan temel birim ise de kırattır. Kıratın alt ve üst birimleri ve bunların birbirlerine oranları şu şekildedir. 1 3/7 (Bir tam üç bolü yedi) dirhem bir miskali oluşturur. Miskalin 1/4’üne denk, dengin 1/4’üne kırat, kıratın 1/4’üne buğday, buğdayın 1/4’üne fitil, fitilin 1/ 2’sine nakir, nakirin 1/2’sine kıtmir, kıtmirin 1/2’sine zerre denilirdi41.
1782 sayılı kanun ağırlık ölçülerinde de batı standartlarını hakim kılmıştır. Artık ülke içinde ve dışındaki alış-verişlerde miligramdan tona kadar uzanan modern dünyanın ölçü sistemi esas alınacaktır. Kuyumculukta ise yeni şekli ile 2 desigram ağırlığa tekabül eden kırat da kullanılabilecektir42.
Hacim ölçüleri ile tartılan hububat cinsi ticari emtiada ise kile, şinik, tas, ölçek vb. ölçü birimleri kullanılmakta idi. Bu ölçümlerin kendi içerisinde bile tutarlılıkları yoktu. İstanbul kilesi ortalama 25 kilo, ibrail kilesi 100 kilo idi. Kilenin küsuratına kutu denilirdi. 8 kutu 1 İstanbul kilesini teşkil ederdi. Kilenin 1/4’üne de şinik adı verilirdi43. 26 Mart 1931 tarihli kanunla sıvı maddelerin hacim ölçümlerinde litre sistemi getirilmiştir. Bu sistemde mililitreden kilo litreye kadar uzanan bir dereceleme sistemi mevcuttur. Katı ve gaz maddelerin hacimlerinin ölçülmesinde ise milimetreküpten kilometreküpe kadar uzanan bir sistem getirilmiştir44.
Osmanlı Devleti’nde tarla, bahçe gibi arazilerin yüzey ölçümünde dönüm ve çiftlik tabirleri kullanılmıştır. Bir çiftlik arazi verim durumuna göre 60 ile 150 dönüm arasında değişebiliyordu. Dönüm adım hesabı ile tespit edilirdi. Orta adımlarla eni ve boyu 40 adım olan araziye dönüm denilirdi45. Ölçüler kanunu ile yüzey ölçüsü olarak metrekareden kilometrekareye kadar uzanan bir sistem getirilmiştir46.
Ölçülerde değişiklik geç kalınmış bir düzenleme idi. Gelişen dünyada çok önceleri bu uygulamaya geçmek gerekiyordu. Nitekim, kanun çıkmadan üç yıl önce Bursa belediyesi belediye sınırları dahilinde metre cinsinden ölçülerin kullanılması mecburiyetini getirmişti47. Ölçüler kanunu sayesinde ülke içerisinde ölçülerle birlik sağlandığı gibi dış ticaret de kolaylaşmıştır. Genellikle bu yeni sistem halkımız tarafından kabul görmüştür. Ancak kırsal kesimde hâlâ teneke ile tahıl tartmak, bidon ile süt satmak, arşın ile kumaş ölçmek gibi uygulamaların devam ettiği görülmektedir. Bunda insanların kültür eksikliği, önemsememe ve alışkanlıklarını bırakamamalarının da rolü vardır. Ayrıca, kolaycılık ve ekonomik sıkıntılar da bunda önemli bir etkendir. Zira, herkes her yerde bu ölçü aletlerini kolayca elde edememektedir. Ücretsiz ve temini kolay ilkel ölçü birimleri tercih edilebilmektedir. Ancak, halkın okuma-yazma oranı, kültür seviyesi ve ekonomik düzeyi yükseldikçe bu tür uygulamalar azalacaktır.
06 Şubat 2010 at 17:11
burada çok güzel bilgiler aldım teşekkür ederim . bu site cok güzel bence ssssssssssssüüüüüüüüüüüüüppppppppppppeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr
17 Şubat 2010 at 18:21
bu çok güzel bir site harika ödevimi çok beğendi öğretmen
09 Mart 2010 at 15:48
iğrenç bilgiler var benim ödevime yaramayan şeyler çıktı ama yinde yazdım öğretmen bidaaha yaptırdı iğğğğğrrrrrrrreeeeeeeeennnnnnnççççççççç bir ssssssssiiiiiiiittttttttteeeeeeeee
inandınızmı ay inanılmaz bigiler var yıldızlı yüz aldım heheheheeeeeeeeeeeeeeee yazan
aleyna çeğin
21 Mart 2010 at 12:49
herkese teşekkkürler bu site allah razı olsun
24 Mart 2010 at 18:56
güseldi ama iiiiiiiiiiiiğğğğğğğğğğğğğğrrrrrrrrrrrrrrrrrrrreeeeeeeeeeeeeeeeeeeennnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnnççççççççççççççççççççççççç ya nie anlamlı biseler yasmıonuss yalan dedümmmm güzll
13 Nisan 2010 at 21:06
çok güzel hhhhhhhhhhhhhhhaaaaaaaaaarrrrrrrrriiiiiiiiiiiikkkkkkkkkkkkkkkkkaaaaaaaaaaaaaaaaaa
16 Nisan 2010 at 16:36
çok güzel olmuş teşekkür ederizzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzz
28 Nisan 2010 at 22:35
süper yaa çok teşekkür ederim
28 Nisan 2010 at 22:37
doyamadım bakmaya:D tşklr herşey için
02 Mayıs 2010 at 11:34
çookkkkkkkkkkkkk iyiiiiiiiiiiiiiiiiiiii muteşem
02 Mayıs 2010 at 11:34
çoooooooooooooooook güzellllllllllllllllllll
02 Mayıs 2010 at 20:39
bbbbbbbbbbbuuuuuuuuuu ssssssssssiiiiiiiiiiittttttttttttttttttteeeeeee ççççççççççççooooooooooooookkkkkkkkk gggggggggggggggggüüüüüüüüüüüüüüüüüüzzzzzzzzzzzzzzzeeeeeeeeeeeeeeellllll
12 Mayıs 2010 at 16:30
bu siteye bayıldım öğretmen 100 tane 100 1000 tanede yıldız verdi
27 Mayıs 2010 at 19:05
bence süper performans ödevimi bu dosya sayesinde yaptım
06 Haziran 2010 at 18:22
aleyna çeğin misin ne boksun sen niye yalan söylüyon ama sen yalan söylesen bile ben inanmadım çünkü ben senin gibi gerizekalı değilim ki inanim ancak sana senin gibi gerizekalılar inanır ben simdi senin hakkındaki düşüncelerimi yazcam “bence iğrenç olan site değil sensin sen siteyi iğrenç yapınca mağlum iğrenç olcak tabi haaaaaa bu lafların altında kalman gerekiyodu ve zaten kaldında son bişey senin çok salak olduğun her halinden belli sözlerinden bile
aleyna çeğin ben sana daha güzel bir isim buldum aleyna çiyan
06 Haziran 2010 at 18:25
aleyna için yazdığım herşey seda için de geçerli
06 Kasım 2010 at 17:55
bü veb sitesi bence çok güzel aslında ben kendi fikrimi söğlüyorum bence bu veb sitesi hem
hhhhhhhhhhhhhhhhhaaaaaaaaaarrrrriiiiiiikkkkkkkaaaa hemde bilgili ben hekesin denemesini isterim benim fikrime göre
10 Kasım 2010 at 19:08
atatürkü çok seveni bende severim
09 Aralık 2010 at 19:15
yaaa git hele pek uzun yazdım azar işittim
09 Aralık 2010 at 19:53
bence süper matematik ödevimi sonunda tamamladım çooooooooooooooooooooooooooooooooookkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk
teşekkür ederim………….
13 Aralık 2010 at 15:22
hiç birşey yazmıyooooooooooooooooooooooooooo
13 Aralık 2010 at 21:34
mmmmmmmmmmmüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüükkkkkkkkkkkkkeeeeeeeeeeemmmmmmmmmmmmmeeeeeeeeeeeeeeellllllllllll
15 Aralık 2010 at 20:21
çoooooookkkkkkkkkgüzel
18 Aralık 2010 at 19:19
çok güzel
18 Aralık 2010 at 19:20
çok güzel 1 site
22 Aralık 2010 at 22:01
çoooooooooooooooooooooooooooooooooooooook gggggggggggüüüüüüüzzzzzzzzzeeeeeeeeeeeeeeellllll
24 Aralık 2010 at 18:17
güzel belki 40alırım
25 Aralık 2010 at 11:10
yha çoook gzl dionz ama heç birnz ödv olmasa bu siteyi açmazsınz bnce yalakalk yapıonuz hepinz bu siteyi açp btn yazıları yazmaktn nefret ediosunz yoksa size kalsa bu site yerine facebook sanalika veye twiteer açıksnz
25 Aralık 2010 at 11:11
bu yazdklarıma bnde dahilm
25 Aralık 2010 at 14:20
bnce normal bi site böle çoooooooooooooooook gzl yazmanıza gerk yok
26 Aralık 2010 at 12:50
ztn 2 saattir yazıyorum bu performans ödevlerinden nefret ediyorum bıktm artık tm 6 tane var
26 Aralık 2010 at 12:50
26 Aralık 2010 at 13:32
ÇOOOOOK KONUŞTM DİMİ AMA CVPLARINIZI BEKLİYORM BN BURALARDAYIM SİZ YAZIN
26 Aralık 2010 at 13:34
HI SEDA NUR SNİN DEWDİKLERİNE KATILYORM SEVDM SENİ
8)
29 Aralık 2010 at 12:21
çok güzel bir site ödevimi yaptım
29 Aralık 2010 at 14:53
hiç bi işime yaramadı:D ::Y
30 Aralık 2010 at 18:35
çımçok güzellllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll
30 Aralık 2010 at 19:49
03 Ocak 2011 at 14:12
süper olmuş
07 Ocak 2011 at 10:19
çok güzelllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll bravoooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooooo
07 Ocak 2011 at 10:20
çokkkkkk güzellllll
07 Ocak 2011 at 10:21
tebrikkler
07 Ocak 2011 at 10:22
bu site çok güzel öğretmen ödevimi çok beğendi
11 Ocak 2011 at 20:00
bilgiler güzel ama bana madde madde gerekiyorrrrrrrrrrrr lütfen öyle yapar mısınızzzzzzzzzzzzzzz
12 Ocak 2011 at 20:36
HARİKAAAAAAAAAAAAAAAAAAA BİR SİTE PROJEMDEN 5 ALDIMMM
12 Ocak 2011 at 21:36
coook güzel 5 aldım
12 Ocak 2011 at 21:38
cok sağolunuzz :B
12 Ocak 2011 at 21:42
(8)
12 Ocak 2011 at 21:44
14 Ocak 2011 at 21:49
yani aynen desin kereviz enayi sanayici sedanur hariç zatte beğenmez
16 Ocak 2011 at 14:20
öğretmenim yüz verdif
31 Ocak 2011 at 12:29
çok harika olmuşşşşşşşşşşşşşş
03 Şubat 2011 at 11:03
çok güzel bir site 5 aldım yha
26 Şubat 2011 at 17:07
iiii güzel site allah razı olsun bide tunahan hangi okula gidion ?
03 Mart 2011 at 17:38
Bu site Çok güzel nir site.Yarın matamatikçiye vericem ödevi inş beğenir he bu arada Sedanur sana katılıyorum..:)
14 Mart 2011 at 13:37
bence yarali bir site odevimi kolayca yapmama yardim oldu
19 Nisan 2011 at 19:57
çooooooooooooook güzel teşekkür edrim
22 Nisan 2011 at 10:36
çok uzun ama süper
23 Nisan 2011 at 17:33
Bence de harikaymış. Bu siteye teşekkürler…
25 Nisan 2011 at 17:32
burcu yarali değil yararlı diyecektin herhalde
25 Nisan 2011 at 17:34
arkadaşlar bazı kişiler hariç yazarken harflere dikkat edin
25 Nisan 2011 at 17:38
arkadaşlar yazdıklarınıza dikkat edin özellikle harflere ve bebek giBi süperrrrrrrrrrrr diye uzatmayın…….
25 Nisan 2011 at 17:41
esmer´e katılıyorum bencede harfleri bebek gibi uzatmayın örnek zeynep
30 Nisan 2011 at 15:32
çok güzel bilgiler var ödevden 100 aldm allah razı olsun ….
yni süüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüüpppppppppppppppppppppeeeeeeeeerrrrrrrrrrrrrrrrr
10 Mayıs 2011 at 19:13
çok güzel olmuş iyi not aldım bu siteyi acan çok teşekur ederim
23 Mayıs 2011 at 18:56
bunu yazana çok teşekür ederim
23 Mayıs 2011 at 18:59
çok süper performastan 100 aldım yazana teşekürler
24 Mayıs 2011 at 21:45
çok bilgi aldım sınavdan 100 aldım bence sssüüüpppeeerrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrrr
24 Mayıs 2011 at 21:46
çok gerekli bilgiler bence yazana tebrik ediyorum
24 Mayıs 2011 at 21:49
oooooooooo siti çok güzel
26 Ekim 2011 at 16:28
güzel bğendim ama uzunolsaydı dahaiyi idi çünkü mat öğretmeni en az 10 sayfa olsun dedi….
10 Kasım 2011 at 17:52
biraz fazla yazı var ama neyse .güzel site
10 Kasım 2011 at 17:53
heheheyt be performansıma çok yaradı olum .çoooook mutluyum
16 Kasım 2011 at 17:59
beğenmedim ama
tuğba senin dediklerine katılıyom
11 Aralık 2011 at 16:27
işime hiç yaramadı
16 Aralık 2011 at 15:57
çok güzelllllllllll(((((((((((((((((((((((((((((((((beğendim ders aldığım için teşekkürler)))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))
18 Aralık 2011 at 18:18
27 Aralık 2011 at 21:59
HAYAT BÖYLE YA İŞTE YA
27 Aralık 2011 at 22:00
ARADIGIM ŞEYİ BULAMADIM KILAVYE BOZUŞLDU ARZIK
01 Ocak 2012 at 13:39
yes
01 Ocak 2012 at 14:13
çokkk harika şimdi yazıyorum en güzeli bu site
21 Ocak 2012 at 16:26
bence güzel
21 Ocak 2012 at 16:27
BENCE GÜZELLLLLLLLLL BEN BAYILDIM BAZI YERLER ÇOK UZUN OLSUN
:D:D:D:D:
21 Ocak 2012 at 16:30
bence güzel değil seda benim kuzenim çok güzel kız ama neyse çok saçma :p:p:
21 Ocak 2012 at 16:32
bence güzel ceren haklısın